Wat is cholecalciferol?

Hoe vitamine D3 je hart en bloedvaten ondersteunt

Cholecalciferol is de werkzame stof die we kennen als vitamine D3. In je lichaam functioneert deze stof niet direct als een vitamine, maar werkt het als een voorloper van een hormoon. Dit betekent dat de stof eerst moet worden omgezet in een actieve vorm voordat je lichaam er gebruik van kan maken. Deze omzetting vindt plaats in de lever en vervolgens in de nieren.

Zodra de actieve vorm is ontstaan, bindt deze zich aan vitamine D-receptoren in verschillende weefsels. Deze receptoren bevinden zich onder andere in je darmen, botten en spieren. Hierdoor kan je lichaam calcium uit je voeding opnemen, wat nodig is voor het onderhoud van je skelet en de werking van je spieren. Een tekort aan deze stof kan leiden tot een vitamine D-tekort, wat op lange termijn invloed heeft op je botdichtheid en spierkracht.

Naast dierlijk vitamine D3, dat we via supplementen of bepaalde voeding binnenkrijgen, is er ook vitamine D2. Deze plantaardige vorm komt vooral voor in plantaardige producten. Hoewel beide vormen bijdragen aan je vitaminegehalte, wordt vitamine D3 over het algemeen gezien als de meest effectieve vorm om de spiegel in je bloed te verhogen.

Signalen van een tekort

Een vitamine D-tekort geeft vaak geen duidelijke, acute klachten, waardoor het lang onopgemerkt kan blijven. Wanneer er wel signalen zijn, uit dit zich vaak in een algemeen gevoel van vermoeidheid of spierzwakte. Omdat vitamine D betrokken is bij de spierfunctie, kun je je minder sterk voelen tijdens dagelijkse activiteiten.

Bij vrouwen kunnen de signalen subtieler zijn of anders verlopen. Klachten worden bij vrouwen soms minder snel gekoppeld aan een specifiek tekort, terwijl ze juist een belangrijke rol spelen bij de botgezondheid. Dit is met name relevant voor vrouwen vanaf 50 jaar, omdat de hormonale veranderingen tijdens de overgang de botsterkte beïnvloeden. Een tekort kan dan leiden tot een snellere afname van de botmassa.

Ook ouderen vanaf 70 jaar lopen een hoger risico. De huid wordt met de jaren minder efficiënt in het aanmaken van vitamine D uit zonlicht en ouderen komen vaak minder buiten. Dit kan resulteren in een verhoogde kwetsbaarheid van de botten en een groter risico op vallen door verminderde spierkracht.

Onderzoek en behandeling bij hartpatiënten

Wanneer je huisarts of cardioloog vermoedt dat je te weinig vitamine D hebt, kan dit worden vastgesteld via een bloedonderzoek. Volgens de NHG-richtlijn en Thuisarts wordt er gekeken naar de hoeveelheid 25-hydroxyvitamine D in je bloed. De uitslag laat zien of je spiegel binnen de gezonde marges valt of dat er sprake is van een tekort.

Als er een tekort is vastgesteld, kan de arts adviseren om extra vitamine D te gebruiken. Afhankelijk van de ernst van het tekort en je persoonlijke situatie, kan er gekozen worden voor verschillende vormen. Dit kan variëren van dagelijkse tabletten en capsules tot een maand- en weekdosering waarbij je in één keer een grotere hoeveelheid binnenkrijgt.

Er zijn diverse opties beschikbaar, zoals een plantaardige vorm voor mensen die geen dierlijke producten gebruiken of een vegan vitamine D3 spray. De keuze voor de vorm van toediening gebeurt altijd in overleg met je arts, omdat de opname per persoon kan verschillen.

Wat kun je zelf doen?

Een gevarieerde voeding is de basis voor een goede gezondheid. Sommige voedingsmiddelen bevatten van nature vitamine D, hoewel dit in relatief weinig producten het geval is. Vette vis is een van de bekendste natuurlijke bronnen.

Let bij het bereiden van je maaltijden op de vetten die je gebruikt. Omdat vitamine D een vetoplosbare stof is, heeft het lichaam een kleine hoeveelheid vet nodig om de vitamine goed op te kunnen nemen. Het gebruik van gezonde bak- en braadvetten in beperkte mate kan hierbij helpen, mits dit past binnen de richtlijnen voor een hartgezonde leefstijl van de Hartstichting.

Naast voeding is zonlicht de belangrijkste bron. Een korte dagelijkse blootstelling van je handen en gezicht aan de zon is voor veel mensen voldoende om vitamine D aan te maken. Echter, in de wintermaanden is de zon in Nederland niet sterk genoeg om dit proces te starten. Voor jonge kinderen en ouderen wordt daarom vaak een supplement aangeraden, omdat zij minder snel vitamine D aanmaken of minder buiten komen.

Veel vitamine D-supplementen zijn verkrijgbaar buiten de apotheek, bijvoorbeeld bij drogisterijen. Het is echter raadzaam om niet zomaar supplementen te gaan slikken, maar dit eerst af te stemmen op je bloedwaarden. Een teveel aan vitamine D kan namelijk ook schadelijk zijn voor het lichaam.

Wanneer je twijfelt over je vitaminegehalte of merkt dat je onverklaarbaar moe bent, neem dan contact op met je huisarts of cardioloog. Zij kunnen bepalen hoeveel microgram vitamine D voor jouw specifieke situatie passend is.

Je kunt bij je volgende afspraak met de huisarts of cardioloog vragen: “Is mijn vitamine D-spiegel op basis van mijn laatste bloedonderzoek voldoende, of is een supplement voor mij zinvol?”

Plan een afspraak in met je huisarts om je vitamine D-spiegel te laten meten.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je, neem dan contact op met je huisarts of cardioloog. Bij acute klachten bel je 112.