Wat is lactose?

Hoe lactose werkt in je lichaam

Wanneer je voedingsmiddelen met lactose eet of drinkt, komt deze melksuiker terecht in je dunne darm. Om de suikers op te nemen in je bloed, maakt je lichaam het enzym lactase aan. Dit enzym knipt de lactose op in kleinere stukjes die je lichaam kan verwerken.

Als je te weinig lactase aanmaakt, wordt de melksuiker niet goed afgebroken. De onverteerde lactose stroomt dan door naar de dikke darm. Hier zorgen bacteriën voor de afbraak van de suikers, waarbij gassen vrijkomen. Dit proces kan leiden tot een opgeblazen gevoel en andere ongemakken.

Symptomen van lactose-intolerantie

De reactie op lactose verschilt per persoon. De meest voorkomende signalen zijn een opgeblazen gevoel, buikpijn en winderigheid. In sommige gevallen kan er sprake zijn van waterige ontlasting, omdat de onverteerde suikers vocht aantrekken in de darmen.

De manier waarop je lichaam reageert op lactose kan per individu sterk variëren. Hierdoor kunnen klachten bij de ene persoon heel duidelijk aanwezig zijn, terwijl ze bij de andere persoon nauwelijks merkbaar zijn of sterk wisselen.

Soms is er geen sprake van een intolerantie, maar van een allergische voedselovergevoeligheid voor melkeiwitten. Dit is een heel andere reactie van het immuunsysteem en kan ernstigere klachten geven. Ook mensen met een chronische darmontsteking, zoals de ziekte van Crohn, kunnen moeite hebben met het verteren van lactose door beschadigingen aan de darmwand.

Onderzoek en diagnose

Als je vermoedt dat je gevoelig bent voor lactose, kun je contact opnemen met je huisarts. De arts kan verschillende methoden gebruiken om dit vast te stellen. Een veelgebruikte methode is de eliminatietest, waarbij je een tijdje stopt met het eten van zuivel om te kijken of de klachten verminderen.

Daarnaast kan je huisarts een ademtest aanvragen. Hierbij drink je een oplossing met lactose en wordt gemeten hoeveel waterstofgas je uitademt. Een verhoogde waarde wijst erop dat de lactose in je dikke darm wordt afgebroken door bacteriën, wat duidt op een tekort aan lactase.

Keuzes in voeding en leefstijl

Wanneer je een lactosebeperkte voeding volgt, zijn er verschillende mogelijkheden om toch voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Dit is met name relevant voor hartpatiënten, omdat een gebalanceerd voedingspatroon bijdraagt aan de gezondheid van je hart en vaten.

Je kunt kiezen voor lactosevrije koemelkproducten. Dit zijn producten waarbij de lactose al is afgebroken, waardoor ze makkelijker te verteren zijn. We noemen dit ook wel lactosevrije zuivel. Denk hierbij aan lactosevrije melk van merken zoals Arla Lactofree. Een alternatief is een gefermenteerde zuiveldrank, zoals bepaalde soorten yoghurt of kefir, waar sommige mensen minder heftig op reageren.

Naast zuivelproducten zijn er diverse plantaardige alternatieven. Deze bevatten van nature geen lactose. Let bij de keuze voor plantaardige melk wel op de samenstelling. Sommige varianten bevatten veel toegevoegde suikers of verzadigde vetten, wat volgens de Hartstichting minder gunstig is voor je hartgezondheid.

Om tekorten te voorkomen, is het goed om aandacht te besteden aan specifieke vitaminen. Koemelk is een bron van vitamine B2 en vitamine B12. Wanneer je volledig overstapt op plantaardige alternatieven, is het raadzaam om te controleren of deze verrijkt zijn met deze vitaminen, zodat je lichaam voldoende bouwstoffen behoudt.

Combineer je voedingskeuzes met andere gezonde gewoonten. Kies bijvoorbeeld voor gezonde volkorenbrood en veel groenten om voldoende vezels binnen te krijgen. Dit ondersteunt niet alleen je spijsvertering, maar is volgens de richtlijnen van de Hartstichting ook gunstig voor je bloeddruk en cholesterolgehalte.

Ondersteuning bij de vertering

Soms is het lastig om alle lactose uit je voeding te schrappen, bijvoorbeeld bij het uit eten gaan. In overleg met je huisarts kan worden gekeken of een lactase enzympreparaat een optie is. Dit is een supplement dat het ontbrekende enzym aanvult, waardoor je bepaalde voedingsmiddelen met lactose toch kunt verteren.

Start dit soort supplementen niet zonder overleg met je arts. Dit voorkomt interacties met andere medicatie die je mogelijk gebruikt voor je hart- of vaatziekte.

Wanneer neem je contact op met een professional?

• Bij aanhoudende klachten aan de darmen of onverklaarbaar gewichtsverlies.
• Als je twijfelt over de juiste vervangers voor zuivel binnen jouw specifieke voedingspatroon.
• Wanneer je wilt weten of een enzympreparaat veilig is in combinatie met je huidige medicatie.

Bel direct 112 als je na het eten van een product last krijgt van acute allergische reacties, zoals zwelling van de keel, ernstige benauwdheid of het gevoel dat je flauwvalt.

Schrijf voor jezelf op welke producten je het liefst eet en waar je klachten van krijgt. Bespreek deze lijst bij je volgende afspraak met je huisarts of cardioloog om te kijken hoe je jouw voedingspatroon optimaal kunt afstemmen op je gezondheid.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je, neem dan contact op met je huisarts of cardioloog. Bij acute klachten bel je 112.