Wat is vitamine A?

Hoe vitamine A in je lichaam werkt

Vitamine A komt in twee vormen voor. De eerste vorm is retinol, de actieve vorm die je vindt in dierlijke producten. De tweede vorm is provitamine A, wat vaak caroteen wordt genoemd en voorkomt in planten. Je lichaam zet deze provitamine A om in de actieve vorm wanneer dat nodig is.

Om vitamine A door je bloed te vervoeren, maakt je lichaam een specifiek transporteiwit aan: het retinol binding protein. Dit eiwit zorgt ervoor dat de vitamine op de juiste plek in je organen terechtkomt, zoals in je ogen en je huid. Omdat het een vetoplosbare vitamine is, heeft je lichaam vetten nodig om de stof goed op te nemen uit je voeding.

In medische dossiers of op etiketten van supplementen zie je vaak termen als microgram retinol-equivalenten of microgram RE. Dit is een manier om de verschillende vormen van vitamine A (zowel dierlijk als plantaardig) om te rekenen naar één meeteenheid, het retinol equivalent. Zo kan een arts of diëtist precies zien hoeveel mcg vitamine A je daadwerkelijk binnenkrijgt.

Signalen van een vitamine A-tekort

Een vitamine A-tekort uit zich vaak eerst op de huid en in de ogen. Je kunt last krijgen van een zeer droge huid of schilfering. Ook nachtblindheid, waarbij je minder goed ziet in het donker, is een bekend signaal van een tekort. In ernstige gevallen kan er een droogte van het hoornvlies ontstaan, wat volgens Thuisarts kan leiden tot gezichtsproblemen als het niet wordt behandeld.

Bij sommige mensen kan een tekort ook leiden tot een verzwakte weerstand of huidproblemen. Dit uit zich bijvoorbeeld door een vaker terugkerende infectie. Bij mensen met bepaalde genetische aandoeningen, zoals cystische fibrose, is de opname van vetoplosbare vitamines vaak bemoeilijkt, waardoor het risico op een tekort groter is.

Het is goed om te weten dat symptomen van tekorten of andere gezondheidsklachten bij vrouwen vaak anders verlopen dan bij mannen. Vrouwen kunnen subtielere signalen ervaren die soms over het hoofd worden gezien of anders worden geïnterpreteerd. Neem daarom altijd contact op met je huisarts als je merkt dat je fysieke gesteldheid verandert, ongeacht hoe mild de klachten lijken.

Onderzoek en behandeling

Als je huisarts of cardioloog vermoedt dat er sprake is van een tekort, kan er een bloedonderzoek worden aangevraagd. In het bloed wordt dan gekeken naar de concentratie van retinol en het transporteiwit. De uitslag geeft aan of je waarden binnen de gezonde normen vallen.

De behandeling van een tekort gebeurt meestal via voeding. Door meer producten te eten die rijk zijn aan vitamine A, breng je de waarden weer op peil. In sommige gevallen kan een arts besluiten om supplementen voor te schrijven. Een veelgebruikte vorm in supplementen is retinol palmitaat, wat een estervorm van de vitamine is die stabieler blijft tijdens opslag.

Het gebruik van supplementen gebeurt altijd in overleg met een zorgverlener. Dit is nodig omdat een teveel aan vitamine A in het lichaam juist schadelijk kan zijn voor je lever en botten. Je arts bepaalt op basis van jouw medische geschiedenis en bloedwaarden welke aanpak het beste is.

Wat je zelf kunt doen voor een gezonde inname

De beste manier om vitamine A binnen te krijgen is via een gevarieerd voedingspatroon. Je vindt veel provitamine A in wortels, pompoen en andere geeloranje groenten. Deze voedingsstoffen ondersteunen niet alleen je ogen, maar dragen ook bij aan een gezonde huid.

Naast voeding is het belangrijk om op je algemene leefstijl te letten. Voldoende slaap en het beperken van stress helpen je lichaam om voedingsstoffen optimaal te benutten. Hoewel vitamine A ook in cosmetische producten voorkomt (zoals retinoïden voor huidverjongende eigenschappen), heeft dit geen invloed op de vitaminevoorraad in je lichaam; dit zijn lokale behandelingen voor de huid.

Let op dat je bij het kiezen van voeding en supplementen altijd kijkt naar de bewezen werking en niet blind vertrouwt op marketingclaims. Voor mensen met hart- en vaatziekten is het raadzaam om een voedingspatroon te volgen dat rijk is aan onverzadigde vetten, omdat deze helpen bij de opname van vitamine A zonder je cholesterolgehalte negatief te beïnvloeden. De Hartstichting adviseert bijvoorbeeld om vaker voor plantaardige vetten en onbewerkte producten te kiezen.

Wanneer je twijfelt over de hoeveelheid vitamines in je dieet, kun je een afspraak maken met je huisarts of een geregistreerde diëtist. Zij kunnen samen met jou kijken naar een voedingsschema dat past bij jouw specifieke hartconditie en behoeften.

Stel bij je volgende afspraak de vraag aan je huisarts of cardioloog of jouw huidige voedingspatroon en eventuele supplementen passen bij jouw medische situatie.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je, neem dan contact op met je huisarts of cardioloog. Bij acute klachten bel je 112.