Wat is een ablatie van het hart? Behandeling, soorten en herstel
Een ablatie van het hart is een minimaal invasieve ingreep waarbij een cardioloog via een katheter het kleine gebied in je hart uitschakelt dat een hartritmestoornis veroorzaakt. De behandeling gebruikt warmte (radiofrequente ablatie), bevriezing (cryoablatie) of korte elektrische pulsen (PFA, pulsed field ablation) en herstelt het normale hartritme bij 70 tot 90 procent van de patiënten.
Bij hartritmestoornissen ontstaat een afwijkend ritme doordat de elektrische prikkels in je hart verkeerd worden geleid, of doordat er ergens in het hartweefsel een extra prikkel ontstaat. Je merkt dit als hartkloppingen, duizeligheid, kortademigheid of vermoeidheid. Bij sommige ritmestoornissen — zoals voorkamerfibrillatie — neemt het risico op een beroerte toe als de stoornis lang aanhoudt.
Tijdens een ablatie schuift de cardioloog dunne katheters via een bloedvat in je lies omhoog naar het hart. Met geavanceerde 3D-mapping wordt het probleemgebied — vaak rondom de pulmonale venen in het linker atrium, of dichtbij de bundel van His — nauwkeurig opgespoord. Vervolgens wordt dat gebied uitgeschakeld met radiofrequente energie, koude of de nieuwste PFA-techniek.
De ingreep is veiliger en nauwkeuriger geworden in de afgelopen jaren, vooral met de komst van pulsed field ablation. Voor veel patiënten is een ablatie de stap naar een normaal hartritme én betere kwaliteit van leven.
Praktische e-learnings om je leefstijl en veerkracht te verbeteren
Verdiep je in onderwerpen die bijdragen aan een sterkere leefstijl, betere gezondheid en meer mentale balans, ondersteund door praktische effectieve inzichten.
Gerelateerde Forums & Discussies
Help HartinShape.nl verder groeien
Elke bijdrage gaat rechtstreeks naar het opbouwen van een solide, toekomstbestendige Stichting Hart in Shape.
Medische Publicaties Database
Actuele onderzoeken naar hartziekten en vaatziekten bieden waardevolle inzichten. Maar voor veel mensen zijn wetenschappelijke onderzoeken moeilijk te begrijpen.
Op deze pagina leggen we medische studies uit in normale begrijpelijke taal. We leggen duidelijk uit wat het onderzoek betekent, en – nog belangrijker – wat jij eraan hebt als hartpatiënt.
Wat is een ablatie van het hart? Behandeling, soorten en herstel - Veelgestelde Vragen
Wat als ik kortademig ben na een ablatie?
Lichte kortademigheid in de eerste dagen na een ablatie kan normaal zijn — je hart en lichaam moeten wennen. Houd je adem in de gaten en neem het rustig aan. Maar bij plotselinge of toenemende kortademigheid, vooral in combinatie met pijn op de borst, hartkloppingen of zwelling van de benen, neem dan direct contact op met je cardioloog of de spoedeisende hulp. Dit kan wijzen op vocht in de longen of een complicatie die snelle behandeling vereist.
Wat is een ablatie van het hart?
Een ablatie is een minimaal invasieve ingreep waarbij een cardioloog via een katheter het kleine gebied in je hart uitschakelt dat een hartritmestoornis veroorzaakt. Dit gebeurt met warmte, kou of elektrische pulsen.
Welke soorten ablatie zijn er?
De drie hoofdtechnieken zijn radiofrequente katheterablatie (warmte), cryoablatie (kou) en pulsed field ablation oftewel PFA (elektrische pulsen). PFA is de nieuwste techniek en wordt sinds 2024 in steeds meer centra gebruikt.
Wat is PFA of pulsed field ablation?
PFA gebruikt korte, krachtige elektrische pulsen die selectief alleen hartcellen uitschakelen. De PFA-techniek is sneller dan radiofrequente ablatie en heeft een lager risico op schade aan omliggende structuren zoals de slokdarm.
Wat is pulmonale venen-isolatie of PVI?
PVI staat voor pulmonary vein isolation, oftewel het isoleren van de vier pulmonale venen die op het linker atrium uitkomen. PVI is de standaardbehandeling voor voorkamerfibrillatie omdat de afwijkende prikkels meestal vanuit deze aders ontstaan.
Wanneer is een ablatie nodig?
Ablatie wordt voorgesteld bij hardnekkige ritmestoornissen die niet goed reageren op medicatie, bij ernstige bijwerkingen van medicatie, of bij patiënten die geen levenslange medicatie willen gebruiken. Voorbeelden zijn voorkamerfibrillatie, supraventriculaire tachycardie en ventriculaire tachycardie.
Hoe lang duurt een ablatieprocedure?
De procedure duurt meestal tussen de twee en vier uur, afhankelijk van de complexiteit van de ritmestoornis en de gebruikte techniek. PFA is doorgaans korter, soms zelfs in een uur klaar bij ervaren centra.
Wat is een elektrofysiologisch onderzoek?
Bij een elektrofysiologisch onderzoek brengt de cardioloog het elektrische systeem van je hart in kaart om precies vast te stellen waar de ritmestoornis ontstaat. Dit gebeurt vaak vlak voor de ablatie, soms als losse procedure.
Wat zijn de risico’s van een ablatie?
Mogelijke risico’s zijn een bloeduitstorting op de prikplaats, stolselvorming, tijdelijke ritmestoornissen na de ingreep en in zeldzame gevallen schade aan zenuwen of de slokdarm. De kans op ernstige complicaties is 1 tot 3 procent — bij PFA lager dan bij thermische technieken.
Wat is het succespercentage van een ablatie?
Bij eerste ablatie voor voorkamerfibrillatie is het succespercentage 70 tot 80 procent na één jaar. Bij supraventriculaire tachycardie ligt dit boven de 90 procent. Bij hardnekkige stoornissen is soms een tweede ablatie nodig.
Wanneer komt een ablatie van het hart in beeld?
Een ablatie wordt vaak voorgesteld wanneer medicatie onvoldoende werkt, bijwerkingen geeft, of wanneer de ritmestoornis steeds terugkomt. De cardioloog kijkt daarbij naar het type ritmestoornis, hoe lang je er al last van hebt, en of er andere hartproblemen meespelen.
Specifieke ritmestoornissen waarbij ablatie helpt
- Voorkamerfibrillatie (atriumfibrilleren): de meest voorkomende ritmestoornis bij volwassenen, waarbij het hart onregelmatig en vaak te snel klopt. Lees meer over atriumfibrilleren en paroxysmaal atriumfibrilleren.
- Supraventriculaire tachycardie (SVT): een abnormaal snelle hartslag door extra elektrische banen in het hart. Bij SVT is het succespercentage van ablatie zeer hoog.
- Ventriculaire tachycardie: een gevaarlijke ritmestoornis in de hartkamers. Ventriculaire tachycardie kan levensbedreigend zijn en vereist meestal snelle behandeling.
- Atriale flutter: een ritmestoornis verwant aan voorkamerfibrillatie, vaak goed behandelbaar met één ablatie-sessie.
Soorten ablatieprocedures
Er zijn drie hoofdtechnieken — en welke gebruikt wordt, hangt af van de ritmestoornis en het ervaringsÂcentrum waar je behandeld wordt.
Radiofrequente katheterablatie
De meest gebruikte techniek wereldwijd. Radiofrequente energie verwarmt het hartweefsel via de katheterpunt tot ongeveer 50-60 graden, waardoor het probleemgebied wordt uitgeschakeld. Bij radiofrequente katheterablatie wordt vaak punt-voor-punt gewerkt, wat een precieze maar tijdrovende ingreep oplevert.
Cryoablatie
Hierbij gebruikt de cardioloog cryo-energie: het probleemgebied wordt bevroren tot ongeveer -75 graden. Cryoballon-ablatie is populair voor de behandeling van voorkamerfibrillatie omdat de ballon meerdere pulmonale venen tegelijk afsluit — sneller dan punt-voor-punt branden.
PFA: pulsed field ablation
De nieuwste techniek, sinds 2024 in een groeiend aantal Nederlandse en Belgische centra beschikbaar. PFA (pulsed field ablation) gebruikt korte, krachtige elektrische pulsen die selectief alleen hartcellen uitschakelen — zonder schade aan omliggende structuren zoals de slokdarm of de zenuwen rond het hart. De PFA-techniek verkort de procedure aanzienlijk en heeft een gunstig veiligheidsprofiel. Voor mensen met voorkamerfibrillatie is PFA vaak de voorkeursmethode geworden.
Hybride ablatie
Bij complexe of langdurige ritmestoornissen worden technieken gecombineerd. Soms wordt eerst een chirurgische ablatie aan de buitenkant van het hart uitgevoerd (door een hartchirurg), gevolgd door een katheterablatie aan de binnenkant.
De anatomie achter ablatie: waar wordt behandeld?
Om te begrijpen waarom ablatie werkt, helpt het om kort te kijken naar het geleidingssysteem van je hart. De elektrische prikkel ontstaat normaal in de sinusknoop in het rechter atrium, reist via de AV-knoop en de bundel van His naar de hartkamers (ventrikels), en zet zo het hart aan tot pompen.
Bij voorkamerfibrillatie ontstaan de afwijkende prikkels meestal in de pulmonale venen — vier aderen die zuurstofrijk bloed van de longen naar het linker atrium brengen. Het isoleren van deze aders heet PVI (pulmonary vein isolation) of pulmonale venen-isolatie en is de hoeksteen van moderne atriumfibrillatie-ablatie.
Bij ritmestoornissen in de ventrikels wordt soms dichtbij de bundel van His behandeld — wat extra precisie vereist om geen blokkade te veroorzaken in de natuurlijke geleiding.
Voorbereiding op de ingreep
Medische evaluatie
Voordat je een ablatie krijgt, doet de cardioloog meestal een elektrofysiologisch onderzoek om in kaart te brengen waar de stoornis precies vandaan komt. Vaak komen daar ook een ECG, een holtermonitor en een echocardiogram bij. Soms wordt aanvullend een hartcatheterisatie of CT-scan van het hart gemaakt.
Medicatiebeheer
Bloedverdunners worden meestal niet gestopt — ze verlagen juist het risico op stolselvorming tijdens de procedure. Anti-aritmica (ritme-medicatie) worden soms wel een paar dagen vooraf gestopt zodat de ritmestoornis tijdens de ingreep zichtbaar wordt.
Praktische instructies
Je blijft meestal nuchter vanaf middernacht. Lichte kleding zonder metaal werkt het prettigst. De plek waar de katheter wordt ingebracht — meestal de lies, soms de pols — wordt geschoren en gedesinfecteerd. Je krijgt plaatselijke verdoving en vaak een lichte sedatie om je rustig te houden.
Hoe verloopt de procedure?
Via een prik in de lies schuiven dunne katheters door de aderen omhoog naar het hart. Met 3D-mapping bouwt de cardioloog op een scherm een driedimensionale kaart van je hart, waarop precies te zien is waar de afwijkende prikkels ontstaan.
Vervolgens wordt het probleemweefsel uitgeschakeld met radiofrequente energie, kou of PFA-pulsen. De ingreep duurt meestal twee tot vier uur — bij PFA vaak korter. Tijdens de procedure registreert het team continu je hartritme en bloeddruk.
Na de ingreep blijf je een paar uur op de hartbewaking voor observatie. De meeste patiënten kunnen dezelfde dag of de volgende ochtend naar huis. Lees meer over wat je van een hartkatheterisatie kunt verwachten — de techniek lijkt sterk op ablatie.
Mogelijke complicaties
Ablatie is een veilige ingreep, maar zoals bij elke procedure zijn er risico’s. De kans op ernstige complicaties is doorgaans 1 tot 3 procent, sterk afhankelijk van het type ablatie en de ervaring van het centrum.
- Bloeding of bloeduitstorting op de prikplaats in de lies — meestal mild en zelf-herstellend
- Stolselvorming die in zeldzame gevallen tot een beroerte kan leiden
- Tijdelijke hartritmestoornissen in de eerste weken na de ingreep — meestal voorbijgaand
- Schade aan de slokdarm of zenuwen bij thermische ablatie (zeldzaam, vrijwel uitgesloten bij PFA)
- AV-blokkade wanneer per ongeluk te dichtbij de bundel van His wordt behandeld
Ablatie versus andere behandelingen
Een ablatie is niet altijd de eerste keuze. Bij milde of zeldzame ritmestoornissen werkt medicatie vaak prima. Bij specifieke aandoeningen kunnen andere behandelingen passender zijn.
| Behandeling | Wanneer | Invasiviteit |
|---|---|---|
| Medicatie | Milde stoornissen, eerste keuze | Niet invasief |
| Ablatie | Hardnekkige ritmestoornissen, bij falen medicatie | Minimaal invasief |
| Pacemaker | Te trage hartslag, AV-blokkade | Kleine ingreep |
| ICD | Levensbedreigende ventriculaire ritmestoornissen | Kleine ingreep |
| Bypass-operatie of hartklepoperatie | Onderliggend hartlijden dat ritmestoornis veroorzaakt | Open hartoperatie |
Belangrijk: ablatie behandelt de oorzaak van de ritmestoornis, terwijl medicatie alleen de symptomen onderdrukt. Voor jongere patiënten met voorkamerfibrillatie is dat een belangrijk argument om vroeg voor ablatie te kiezen.
Herstel en nazorg
De meeste patiënten kunnen binnen een paar dagen rustige dagelijkse activiteiten hervatten. Zware lichamelijke inspanning en sport wordt meestal twee tot vier weken afgeraden, om de prikplaats in de lies de tijd te geven volledig te genezen.
In de eerste drie maanden na een ablatie — de zogenaamde “blanking period” — kunnen ritmestoornissen tijdelijk terugkomen. Dat betekent niet automatisch dat de ablatie is mislukt. Het hart heeft tijd nodig om te herstellen en littekenweefsel te vormen op de behandelde plekken. Pas na drie maanden wordt definitief beoordeeld hoe succesvol de ingreep is.
Een controle bij de polikliniek cardiologie volgt meestal na zes tot acht weken, soms aangevuld met een nieuwe holtermonitor om je hartritme over een langere periode te meten.</>
Reacties